وبلاگ تخصصی مهندسی شیمی

كلمات كليدي: نفت، نظريه ها، منشا تشكيل
 

قبلا در مورد منشا نفت دو نظريه ارائه مي‌شد:
تشکيل نفت از منشا آلي و از منشا غير آلي. دلايل ارائه شده در مورد منشا غير آلي ( معدني) نفت بسيار ضعيف بوده و امروزه باطل شناخته مي‌شود. همه محققين اين عقيده را دارند که کانسارهاي بيتومن‌هاي طبيعي از عناصر آلي و در داخل تشکيلات رسوبي بوجود مي‌آيند. البته تشکيل متان به صورت معدني که در فضا و در چندين سياره ديگر يافت مي‌شود استثنايي در اين مورد است. معمولا متان معدني نمي‌تواند تشکيل ذخاير عمده گازي را بدهد.

حمل و ته نشست مواد آلي در دريا
وقتي که نفت از مواد آلي مشتق شد مهم فهميدن چگونگي ته نشست آن مواد در داخل رسوبات دريايي است. در هر سال حدود 5.110 تن مواد آلي در اقيانوسهاي جهان توليد مي‌شوند که اکثريت آنها در داخل رسوبات دريايي مدفون مي‌شوند. مواد حاصل از فرسايش سنگها در خشکي به داخل اقيانوسها حمل مي‌شوند و در مناطق ساحلي خصوصا در دلتاهاي رودخانه‌اي بيشتر از ساير جاها رسوب مي‌کنند. همچنين مقدار مشابهي از مواد گياهي حاصل از خشکي نيز در داخل اقيانوسها انباشته مي‌شوند.

فيتوپلانکتونها
بيشتر فرآوردهاي بيولوژيکي تا اعماق 50 - 30 متري اقيانوسها وجود دارند و تمامي رويش فيتوپلانکتونها در اعماقي که نور خورشيد جهت انجام فرآيند فتوسنتز به آنجا مي‌رسد، صورت مي‌گيرد (اعماق 150 - 100 متري). فيتوپلانکتونها توليد کننده‌هاي مواد غذايي براي ساير موجودات اقيانوس هستند. زئوپلانکتونها از فيتوپلانکتونها تغذيه کرده بنابراين ازدياد تنها در جاهايي صورت مي‌گيرد که توليدات فيتوپلانکتوني زياد باشد موجوداتي که مي‌ميرند، به اعماق دريا فرو مي‌روند و ممکن است در اثر پوسيده شدن آزاد شدن مواد مغذي گردند که اين چرخه ، در اعماق زياد صورت مي‌گيرد.

آب
در نواحي قطبي خصوصا در جاهاي سرد ، آبهاي با دانسيته زياد به اعماق فرو رفته و به سمت عرضهاي جغرافيايي پايين جاري مي‌شوند. در نواحي با بادهاي خشکي غالب ، به عنوان مثال در کرانه‌هاي غربي قاره‌ها چاه‌هاي آرتزين قوي وجود دارند که حاوي آب غني از مواد مغذي به مانند اعماق اقيانوس‌ها هستند که اين امر تهيه مواد اساسي خصوصا توليد مواد اوليه آلي با درصد بالا را موجب مي‌شوند. بهترين مثال در اين مورد ساحل غربي آمريکاي جنوبي مي‌باشد.

انرژي نفت
انرژي موجود در نفت که ما امروزه از آن استفاده مي‌کنيم قبلا به صورت انرژي خورشيدي ذخيره شده بود. در عمل فتوسنتز دي‌اکسيد کربن و آب با انرژي کم به هيدرات کربن با انرژي زياد تبديل مي‌گردد (مانند گلوکز)

CO2 + H2O ? CH2O + O2

که در اين رابطه CH2O هيدرات کربن مانند گلوکز است. اين انرژي مي‌تواند مستقيما توسط موجودات براي عمل تنفس استفاده شود که در اثر فرآيند معکوس ، هيدراتهاي کربن مجددا به دي‌اکسيد کربن و آب شکسته مي‌شوند که اکسيداسيون 100 گرم گلوکز 375 کيلوکالري انرژي آزاد مي‌کند.

فتوسنتز و ذخيره انرژي در مواد آلي
مقداري از انرژي انباشته شده در گياهان در طول عمل فتوسنتز در اثر تنفس تلف مي‌شوند و هر يک از توليدات هيدرات کربن که در سوختن استفاده نمي‌شود، مي‌تواند بصورت گلوکز يا سلولز در ديواره سلولي ذخيره شود. فتوسنتز همچنين منبع بيوشيميايي براي سنتز ليپدو پروتئين است.
نيتروژن و فسفر و بسياري از عناصر واسطه براي تشکيل مواد آلي (پروتوپلاسم) در زندگي موجودات ضروري مي‌باشد و کمبود اين مواد در دريا باعث مرگ تعداد بسياري زيادي از جانداران مي‌شود که اين عمل به صورت انعکاسي و زنجيره‌اي توسط SH2 مسموم کننده حاصل از اجساد جانداران مرده محيط انجام پذيرد. بايد گفت که پروتئينها ملکولهاي پيچيده بزرگي هستند که از آمينو اسيدهاي متراکم ساخته شده‌اند.

مانند گليسين به فرمول : CH2NH2COOH
مواد زنده
اجزاي آلي
هيدراتهاي کربن
نور خورشيد
پروتوپلاسم
پروتئين
سلولز
زئوپلانکتون
ليپيد
گلوکز
مواد مغذي
نشاسته
فسفر
نيتروژن و مهمترين مواد آلي تشکيل دهنده نفت جلبکهاي پلانکتونيک (پلانکتوني) ، مهمترين شرکت کننده‌هايي از مواد آلي هستند که در تشکيل نفت دخالت دارند، در اين ميان دياتومه‌ها مهمترين آنها مي‌باشند چون داراي اسکلت سيليسي بوده و بخش آلي آنها شامل تقريبا 31 درصد هيدرات کربن و 48 - 24 درصد پروتئين و 15 - 2 در ليپيد است.
همچنين دينوفلاگلاتها Dinoflagellaies ، ترکيب مشابه‌اي با اينها دارند.

زئوپلانکتونها Zeoplanciones : زئوپلانکتونها مواد آلي غني از ليپيد را مي‌سازند و مشتق شده‌اند از :
 

راديولارها (Radiolarites ) : با پوسته سيليسي ، بخش وسيع ، بخصوص در آبهاي نواحي گرمسير.
فرامينيفرها (Foraminiferes) : با پوسته کربنات کلسيم‌دار مانند (گلوبيژرين).
پتروپودها (Detropodes) : داراي عضو پا مانند هستند که به صورت زائده نرم آويزان است و حاوي پوسته کربناتي هستند.

در زنجيره غذايي اين زئوپلانکتونها ، توسط سخت پوستان خورده مي‌شوند که آنها نيز به نوبه خود توسط ماهيها خورده مي‌شوند. در زنجيره غذايي طبيعي هر بند را يک سطح تروپيک مي‌نامند و هر بند در طول کاهش زنجيره تراکم زيستي ضريبي از 10 دارد.
 

دلتاها و تشکيل نفت
در مردابهاي ساحلي خصوصا دلتاها ، توليدات زياد مواد آلي سبب رويش و شکل گرفتن گياهان و درختان مي‌شود که در بقاياي اين گياهان بزرگ امکان دارد تورب تشکيل شده و با قرار گرفتن در عمق بيشتر و دگرگون شدن به ليگنيت و زغالهاي بيتومينوز تبديل گردد که چنين ته نشستهايي يک منبع ذخيره نفت و گاز نيز مي‌باشند. همچنين مواد گياهي شامل چوب که به صورت شناور در رودخانه‌ها حمل مي‌شوند در محيطهاي دلتايي نزديک سواحل پس از کاسته شدن سرعت آب ته نشين شده و به ته آب فرو مي‌روند.

اسيد هوميک C2OHOO6
فرآورده‌هاي آب رودخانه حاوي مواد غذايي معدني و همچنين شامل مقدار قابل ملاحضه‌اي مواد آلي مي باشند که از اين مواد مخصوصا اسيد هوميک و مواد مشابهي که در اثر تجزيه مواد گياهي حاصل مي‌شوند مي‌توان نام برد. اسيد هوميک به صورت ضعيف در آب حل مي‌شود و نقش قابل ملاحظه‌اي را در بوجود آوردن منابع هيدروکربني عهده‌دار است.

» منبع: عسلويه